Yahudi kadınlar, boşanamamaktan dolayı isyan etti
ABD’de Haredi kadınlar, dinen Yahudi boşanma belgesini vermeyi reddeden erkeği baskı altına almak için kampanya başlattılar.
ABD’deki Haredi kadınlar, bir erkeği baskı altına almak için #FREEADEENA etiketi altında nispeten açık fotoğraflar paylaşıyor.
Yahudilikte dinî boşanma, erkeğin kadına verdiği “get” adı verilen bir boşama belgesiyle gerçekleşir.
Erkek get vermeyi reddederse kadın dinî açıdan hâlâ evli sayılır.
Bu durumda kadın hâlâ evli kabul edildiğinden, başka bir erkekle yapacağı evlilik veya ilişki Yahudilik açısından ciddi sorun doğurur; böyle bir ilişkiden doğan çocuk, bazı durumlarda “mamzer” statüsünde değerlendirilebilir.”
Böyle kadınlara “muallakta kalmış kadın” anlamında “aguna”, yani “zincirlenmiş kadın” denmektedir.
Tarih boyunca hahamlar bu sorunu çözmek için toplumsal baskı, dışlama ve ekonomik yaptırımlar geliştirmiş.
Modern İsrail’de haham mahkemeleri bazı hukukî yaptırımlar uygulayabilse de ABD gibi diaspora ülkelerinde mesele büyük ölçüde kamuoyu baskısına dayanıyor.
Bu günlerde ABD’de ultra-Ortodoks bazı kadınlar, böyle bir kamuoyu baskısı için uğraşıyor.
5 yıldır eşinden get, boşama belgesi, alamadığı belirtilen Adeena isimli bir Yahudi kadın için alışılmadık bir protesto başlatmışlar.
Kampanyanın adı: “Gett Naked”
Peki neden Free Adeena?
Ortodoks Yahudi bir kadın olan Adeena Kohn’un, ayrı yaşadığı kocası tarafından yaklaşık beş yıldır boşanma belgesi (gett) verilmesinin engellendiği bildiriliyor. Boşanma belgesi, Ortodoks Yahudiliğinde evliliği sona erdirmek için gerekli olan dini bir belge olarak tanımlanıyor.
Bu süreç, kocanın resmi olarak boşanma belgesini (gett) vermesini ve karısının 12 satırlık el yazısıyla yazılmış belgeyi almasını gerektirir. Yahudi hukukuna göre, bu belge olmadan Kohn’un yeniden evlenmesi yasaktır ve gelecekteki çocuklar gayrimeşru sayılabilir.
Protesto organizatörü Adina Sash: “Beş yıldır birlikte yaşamıyorlar. Eğer dini boşanma gerçekleşmezse, bu onun başka insanlarla çıkamayacağı, başka insanlarla ilişki kuramayacağı, evlenemeyeceği anlamına gelir. Ve bu, toplumda kadınların mal mülk olduğu algısını güçlendirir.”
Kadınlar, ultra-Ortodoks toplumda normalde örtülü kabul edilen saç, kol ve omuzlarını gösteren fotoğraflar paylaşıyor. Bazı fotoğraflar ise erkekleri çileden çıkartmak için ritüel arınma havuzunda, yani mikvelerde çekilmiş.
Aynı aktivistler 2022’de de “kocalara karşı seks grevi” çağrısı yapmış, yoğun tartışmalar sonrası ilgili bazı kadınlar sonunda boşama belgesi alabilmişlerdi.
