Hürmüz Boğazı’ndaki kriz gübre fiyatlarını artırarak gıda güvenliğini tehdit ediyor
İran’da yaşanan çatışmalar, yalnızca enerji sektörünü etkilemekle kalmayıp, küresel gübre tedarik zincirinde de ciddi aksamalara yol açıyor. Bu durum, dünya genelindeki gıda üretimini olumsuz etkileyerek, önemli bir gıda krizine dönüşme potansiyeli taşıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor. Ancak bölgedeki çatışmalar nedeniyle gübre fiyatları son dönemde yüzde 80 oranında artış gösterdi. Bu ekonomik yük, çiftçilerin üretim kararlarını zorlaştırıyor ve gıda arzında ciddi bir daralma riskini beraberinde getiriyor.
Gübre Arzındaki Kesintiler Küresel Tarım Zincirini Tehdit Ediyor
Dünyanın önde gelen gübre üreticilerinden Yara International’ın CEO’su Svein Tore Holsether, gübre arzındaki aksamanın haftada 10 milyar öğüne mal olabileceğini belirtti. Basra Körfezi’nde artan çatışmalar Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatları aksatırken, dünya genelinde yaklaşık 500 bin ton azot bazlı gübre üretimi durmuş durumda. Bu kesinti, özellikle Asya, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika gibi bölgelerde sert bir şekilde hissedilecek. Gübre kullanımındaki düşüş, bazı ürünlerde verimi ilk sezonda yüzde 50’ye kadar azaltabilir.
Gıda Krizinin Ayak Sesleri
Avrupa gibi zengin bölgeler artan fiyatlara rağmen gıdaya erişebilirken, bu durum küresel ölçekte bir gıda rekabetini tetikliyor. Yara International CEO’su Holsether, zengin ülkelerin gıdayı satın alabileceğini, ancak yoksul ülkelerin bu yarışa giremeyeceğini vurguluyor. Buna paralel olarak, İngiltere’de gıda enflasyonunun yıl sonuna kadar yüzde 10’a ulaşabileceği tahmin ediliyor. Artan enerji ve üretim maliyetleri de çiftçilerin üzerindeki baskıyı artırıyor.
Türkiye’de Fiyat Artışları Dikkat Çekiyor
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Nisan ayında markette 40 ürünün 18’inde fiyat artışı görüldüğünü açıkladı. Yeşil soğan, yüzde 48.7 oranıyla fiyatı en fazla artan ürün olurken, onu yüzde 29.9 ile ıspanak ve yüzde 29.2 ile kuru soğan izledi. Fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 74.3 ile patlıcan oldu. Uzmanlar, gübre krizinin etkilerinin kısa vadede raflarda görülmeyeceğini, ancak hasat döneminde daha belirgin hale geleceğini belirtiyor.
45 Milyon Kişi Açlık Riskiyle Karşı Karşıya
Dünya Gıda Programı, Orta Doğu’daki krizin 2026 yılına kadar 45 milyon kişiyi daha akut açlık riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini öngörüyor. Pirinç gibi temel gıda ürünlerinde üretim açığı oluşabileceği uyarısı yapılıyor. Savaşın uzaması ve gübre fiyatlarının artmaya devam etmesi halinde, küresel gıda krizinin kaçınılmaz hale gelmesi muhtemel görünüyor.
Çözüm Arayışları ve Beklentiler
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin çözülmesi için diplomatik çabaların artırılması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, alternatif tedarik yollarının geliştirilmesi ve yerel gübre üretiminin desteklenmesi, gıda güvenliğinin sağlanması açısından önem taşıyor. Savaşın kısa vadede sona ermemesi durumunda, özellikle düşük gelirli ülkelerin ciddi bir gıda krizi ile karşılaşabileceği belirtiliyor.
Kaynak: www.milliyet.com.tr
