Yüz binler toplandı: İran savaşı gölgesinde Mekke’de hac
İslam’ın beş şartından biri olan yıllık hac ibadeti başladı. Türkiye’nin yanı sıra Pakistan, Afganistan, Almanya, Malezya ve Bangladeş gibi bir çok ülkeden Müslümanları Suudi Arabistan’da buluşturan ibadet süreci 29 Mayıs’ta sona erecek.
Türkiye’den ilk kafileler 18 Nisan’da yola çıkmıştı. Türk hacılar dönüş yolculuklarına ise 27 Mayıs’ta kutlanacak Kurban Bayramı’nın ardından 31 Mayıs’ta başlayacak.
Suudi Arabistanlı yetkililerin yaptığı açıklamaya göre, bu sene yurt dışından 1 milyon 500 binden fazla Müslüman hac için ülkeye geldi.
Suudi yetkililer, hacıların güvenliğinin kendileri “mutlak öncelik” ve “kırmızı çizgi” olduğunu duyurdu.
İran savaşı kaynaklı güvenlik endişesi
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasıyla Orta Doğu’da başlayan savaş, hacı adaylarının güvenliğinin sağlanıp sağlanamayacağının sorgulanmasına yol açmıştı.
Zira İran, ABD ve İsrail’in saldırılarına, aralarında Suudi Arabistan’ın da yer aldığı Körfez ülkelerini hedef alarak karşılık vermişti.
ABD ile İran arasında ateşkes hâlen yürürlükte olsa da ne kadar kalıcı olacağı belirsizliğini koruyor.
Suudi Arabistan daha iki hafta önce, Irak’taki İran yanlısı milisler tarafından fırlatılmış olabileceğini söylediği üç insansız hava aracını (İHA) engellediğini açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesin ilan edilmesinden bu yana yaptığı açıklamalarda, İran’ı yeniden vurabilecekleri tehdidinde bulunuyor.
Covid sırasında iptal edilmişti
Tarihçiler, Müslümanların 14 yüzyılı aşkın süredir Mekke’de yerine getirdikleri hac ibadetinin bugüne kadar yaklaşık 40 kez iptal edildiğini veya kısıtlandığını söylüyor.
Suudi Arabistan, en son Covid-19 pandemisi sırasında koronavirüsün yayılmasını önlemek amacıyla kısıtlamalar uygulamıştı.
ABD ile İran arasındaki ateşkesin her an son bulma riskine rağmen Riyad bu sefer hac ibadetine herhangi bir kısıtlama getirmedi.
ABD ve Almanya’dan seyahat uyarısı
Öte yandan ABD yönetimi ilk kez bu sene, Müslüman vatandaşlarına hac ibadetlerini gerçekleştirme kararlarını gözden geçirme uyarısı yaptı. Uyarıda, Mart ayı başında acil durum haricindeki ABD hükümeti çalışanlarına Suudi Arabistan’ı terk etmeleri emri verildiği hatırlatıldı.
Aralarında Almanya ve İngiltere’nin yer aldığı diğer bazı Avrupa ülkeleri de Suudi Arabistan için seyahat uyarıları yayımladı.
Suudi Arabistan’a en çok hacı adayını gönderen Endonezya gibi ülkeler de ilk etapta temkinliydi. Bu sene Mekke’ye 221 bin hacı adayını göndereceğini duyuran Endonezya, önce seyahatleri erteleme kararı aldığını bildirdi. Ancak sonra uçuşlara yeşil ışık yaktı. Endonezya hükümeti, gerekirse devreye sokabileceği acil tahliye planlarının bulunduğunu da duyurdu.
Uzmanlar, İran’ın dini, jeopolitik ve stratejik nedenlerle Mekke’ye, ibadetlerini yerine getiren Müslümanlara saldırmasına ihtimal vermiyor. Kutsal mekânlar tüm Müslümanlar için kutsal ve İran için de bu durum aynı.
Ayrıca bu yıl savaşa rağmen Suudi Arabistan’da yaklaşık 30 bin İranlı hacı adayı da bulunuyor. İran’ın resmi haber ajansı IRNA’ya göre, başlangıçta 86 bin 700 İranlının Mekke’ye seyahati planlanmıştı ancak savaş koşulları nedeniyle bu sayı çok daha az oldu.
Suudi hükümeti, kısa süre önce, kutsal mekanların çevresinde konuşlandırılmış Patriot füze bataryalarını gösteren fotoğraflar yayımladı ve yüksek irtifa füzeleri ile İHA’lara karşı alınan önlemlerden, lazer silahlarından, çok katmanlı hava savunma sisteminden söz etti.
Hacılar için güvenlik riski var mı?
House of Saud adlı bir medya kuruluşunun analistleri, risklerin mevcut olduğuna ve bunların tek başına İran’ın niyetiyle ilintili olmadığına dikkat çekiyor. Bu analistlere göre, bir füzenin engellenmesi durumunda, yani Patriot ile düşürülmesi halinde parçaların hacıların bulunduğu bölgelere saçılabilir. Ya da bir İHA rotasından sapabilir.
Analistler, ayrıca İran’ın Buşehr’deki nükleer reaktöründe bir saldırı ya da kaza yaşandığı takdirde de nükleer serpintinin Suudi Arabistan’a ulaşma riskini de gündeme getiriyor ve risklerin İran’ın kutsal mekanlara saldırma niyetiyle ilintili olmadığına işaret ediyor.
Savaş nedeniyle hac ibadeti daha pahalı
Ortadoğu’daki savaşın bu yıl ekonomik açıdan da hac ibadetini etkiledi, çünkü hac yolculuğu daha pahalı hale geldi. Uçak şirketleri biletler için daha fazla ücret talep etti.
Hindistan, Endonezya ve Malezya gibi ülkelerin hükümetleri şirketlerle çetin pazarlıklar yürüttü. New York Times’ın haberine göre, Endonezya hükümeti ek maliyetleri üstlenmeyi kabul ederken, Hindistan’daki hac organizasyon komitesi kişi başı yaklaşık 100 dolar tutarında artışı hacılara yansıttı.
Dalgalanan kurlar ve enflasyon da sınırlı bütçeyle hac planlayanlar için finansal sorunlara yol açtı.
Ayrıca Suudi Arabistan, hacılar için seyahat sigortasını zorunlu kılıyor ancak birçok sigorta, askeri çatışma veya savaşı kapsamıyor. Çatışma bölgelerini kapsayan poliçeler ise daha pahalı olma eğiliminde.
Savaş hükümleri eklenmediği takdirde yolcular; yaralanmalardan, çatışmalar nedeniyle uçuş değişikliklerine kadar uzanan masraflardan sorumlu tutulabiliyor.
KAYNAK: Cathrin Schaer | DW Türkçe
