Türkiye’de HPV aşısı: Ücretsiz aşılama konusunda son durum ne?

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, HPV aşısının Türkiye’nin ulusal aşı programına dahil edilmesine ilişkin bilimsel değerlendirmelerin sürdüğünü belirtti.

15 Ağustos’ta sağlık muhabirleriyle biraraya gelen Memişoğlu, HPV aşısına ilişkin değerlendirmelerin sürdüğünü söyledi.

Memişoğlu, bazı bilim insanlarının, Türkiye’de ulusal HPV aşılamasına gerek olmadığı görüşünde olduğunu ifade etti.

Türkiye’nin yaygın HPV taraması yaptığını vurgulayan Memişoğlu, “Bizim HPV oranlarımız, kanser oranlarımız, kanser yapma oranlarımız farklı. Bizim HPV profilimiz de farklı” dedi.

Bakan ayrıca bilimsel değerlendirme sonucunda yararlı olduğuna karar verilmesi halinde aşının programa alınacağını söyledi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), HPV aşısını rahim ağzı kanserini ortadan kaldırma stratejisinin temel unsurlarından biri olarak görüyor.

Özellikle 9-14 yaşındaki kız çocuklarının aşılanması “yüksek derecede etkili” bir korunma yöntemi olarak tanımlanıyor.

DSÖ onaylı aşıların, dünya genelindeki rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 76’sından sorumlu HPV-16 ve HPV-18 tiplerine karşı koruma sağladığı kaydediliyor.

Türk Tabipleri Birliği (TTB) aşının herkese ücretsiz uygulanacak şekilde ulusal aşı takvimine alınmasını talep ediyor.

BBC Türkçe’ye konuşan TTB Kadın Hekimlik ve Kadın Sağlığı Kolu Yürütme Üyesi Dr. Ayşe Gültekingil, Bakan Memişoğlu’nun açıklamasının dayandığı bilimsel verilerin kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini söylüyor.

HPV aşısı rahim ağzı kanserini ‘yüzde 90 önlüyor’

Gültekingil, Türkiye’de rahim ağzı kanseriyle en güçlü ilişkisi bulunan HPV-16 ve HPV-18 tiplerinin yaygınlığının, dünya verilerinden belirgin biçimde ayrışmadığını belirtiyor.

“Türkiye’de Jinekoloji Derneği’nin de verdiği rakamlara göre kansere neden olan, onkojenik dediğimiz HPV-16 ve HPV-18 Türkiye’de de en yaygın türler. Yaklaşık yüzde 70 oranında bunlar görülüyor.

“Dolayısıyla ‘Türkiye’deki türler farklı, o yüzden aşılamaya gerek yok’ argümanını destekleyecek bir bilimsel literatür yok.”

Dokuz valanlı aşının HPV-16 ve HPV-18 dahil olmak üzere rahim ağzı kanseri açısından önem taşıyan dokuz HPV tipine karşı koruma sağladığını ifade ediyor.

Bakanlar, HPV aşısının da programa alınacağını söylemişti

Türkiye’de HPV aşılarının ücretsiz olması tartışması 2022 yılına uzanıyor.

Dönemin Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, belirlenen bir grupla HPV aşılamasına başlanacağını ve kapsamın daha sonra kademeli olarak genişletileceğini söylemişti.

Haziran 2025’te ise mevcut Sağlık Bakanı Memişoğlu, HPV aşısının 2025 sonundan itibaren ücretsiz uygulanacağını, özellikle 13 yaşındaki çocukların ve 15 yaş üzerindeki isteyenlerin aşılanacağını söyledi.

Ancak aşılama programı başlatılmadı.

Memişoğlu, Şubat 2026’da TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu’nda, 2025 yılında yaklaşık 1 milyon 760 bin HPV taraması yapıldığını ve tip dağılımının incelendiğini söylemişti.

Bakan, Bilim Kurulu üyelerinin bir bölümünün aşının programa alınmasını desteklediğini, bir bölümünün ise gerekli olmadığı görüşünde olduğunu ve kurulun henüz ortak karara varamadığını belirtmişti.