Nazi savaş suçlusu “Ölüm Meleği”ne dair gizli dosyalar açılıyor

İsviçre, Auschwitz toplama kampındaki insanlık dışı deneyleri nedeniyle “Ölüm Meleği” olarak bilinen Nazi doktoru Josef Mengele hakkında onlarca yıldır gizli tutulan dosyaların açılacağını duyurdu.

İsviçre Federal İstihbarat Servisi, Nazi savaş suçlusu Josef Mengele’ye ait uzun yıllardır mühürlü tutulan dosyaların erişime açılacağını açıkladı. Ancak belgelerin ne zaman yayımlanacağı konusunda henüz tarih verilmedi.

İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Avrupa’dan kaçan Mengele’nin yıllarca İsviçre’de bulunduğuna dair iddialar gündeme gelmiş ancak İsviçre makamları şimdiye kadar tarihçilerin dosyalara erişim taleplerini reddetmişti.

“ÖLÜM MELEĞİ” OLARAK BİLİNİYORDU

Josef Mengele, Nazi Almanyası’nda görev yapan bir doktordu. Nazi işgali altındaki Polonya’daki Auschwitz toplama kampında görev yapan Mengele, gaz odalarına gönderilecek mahkumları seçmesiyle tanındı.

“Ölüm Meleği” lakabıyla anılan Mengele’nin özellikle çocuklar ve ikizler üzerinde insanlık dışı tıbbi deneyler yaptığı, deneylerin ardından mahkumları ölüme gönderdiği belirtiliyor.

SAHTE KİMLİKLE GÜNEY AMERİKA’YA KAÇTI

Savaşın ardından birçok üst düzey Nazi yetkilisi gibi kimliğini değiştiren Mengele, sahte belgelerle Avrupa’dan kaçtı.

Kuzey İtalya’daki Cenova kentindeki İsviçre Konsolosluğu üzerinden aldığı Kızılhaç seyahat belgelerini kullanan Mengele, Güney Amerika’ya geçti. Söz konusu belgelerin savaş sonrası yerinden edilen kişiler için hazırlandığı ancak çok sayıda Nazi suçlusunun da bu sistemden yararlandığı, Kızılhaç’ın daha sonra bunun için özür dilediği aktarıldı.

İSVİÇRE BAĞLANTISI NE?

Mengele’nin 1949’da Avrupa’dan kaçmasının ardından resmi kayıtlara göre hayatının geri kalanını Güney Amerika’da geçirdiği biliniyor.

Ancak tarihçiler, 1959 yılında hakkında uluslararası yakalama kararı çıkarıldıktan sonra da İsviçre’ye dönmüş olabileceğinden şüpheleniyor.

EŞİ ZÜRİH’TE DAİRE KİRALAMIŞ

İsviçreli tarihçi Regula Bochsler, Nazi kaçaklarının İsviçre üzerinden geçişlerini araştırırken, Avusturya istihbaratının 1961 yılında İsviçre makamlarını Mengele’nin sahte isimle ülkede bulunabileceği konusunda uyardığını ortaya çıkardı.

Aynı dönemde Mengele’nin eşinin Zürih’te bir daire kiraladığı ve kalıcı oturma izni için başvurduğu da tespit edildi.

Bochsler, “Mengele’nin 1959’da Avrupa’ya dönmeyi planladığına dair işaretler var. Eşi neden Zürih’te bir daire kiraladı?” ifadelerini kullandı.

POLİS TAKİBİNE ALINMIŞ

Tarihçilerin ulaştığı polis kayıtlarına göre, Zürih polisi 1961 yılında söz konusu daireyi gözetim altına aldı. Belgelerde, Mengele’nin eşinin yanında kimliği belirlenemeyen bir erkekle Volkswagen marka aracıyla görüldüğü bilgisi yer aldı.

Ancak bu kişinin gerçekten Josef Mengele olup olmadığı hiçbir zaman kesin olarak kanıtlanamadı.

DOSYALAR NEDEN GİZLİ TUTULDU?

Tarihçiler yıllardır İsviçre federal polisinin elindeki dosyaları görmek için başvuruda bulunuyordu. Ancak İsviçre makamları, belgelerin “ulusal güvenlik” ve “ailenin korunması” gerekçesiyle 2071 yılına kadar mühürlü kalacağını savunuyordu.

2025 yılında tarihçi Gerard Wettstein de dosyalara erişim talebinde bulundu ancak reddedildi. Bunun üzerine Wettstein konuyu mahkemeye taşıdı ve kamuoyundan bağış topladı.

Kısa sürede 18 bin İsviçre frangı toplanmasının ardından İsviçre Federal İstihbarat Servisi geri adım attı ve dosyalara belirli şartlarla erişim sağlanacağını açıkladı.

“ÖLÜM MELEĞİ” NİN AKIBETİNE DAİR BİLİNENLER

1945 baharında Almanya’nın çöküşüyle Mengele, Amerikan askerlerine yakalanmamak için sahte kimlik kullanarak Bavyera’da saklandı. Bir süre çiftlik işçisi olarak çalıştı. 1949’da Katolik Kilisesi ve bazı eski Nazi destekçilerinin yardımıyla bir pasaport alarak İtalya üzerinden Arjantin’e kaçtı. Burada 10 yıl kendi adıyla yaşamaya başladı. Alman göçmen topluluğu ve Juan Peron yönetimi ona koruma sağladı. Tarım makineleri ve eczacılık alanında iş yaparak maddi durumunu sağlamlaştırdı. 1950’lerde ailesi ona Almanya’dan para gönderdi, gerçek kimliğini resmi belgelerde kullanmayı sürdürdü.

1959’da Batı Almanya’da hakkında tutuklama emri çıkınca Paraguay’a geçti. Alfredo Strolssner rejiminden Paraguay vatandaşlığı aldı. Burada daha az dikkat çekici bir hayat sürerken, 1960’ta Mossad Arjantin’de Adolf Eichmann’ı yakalayınca Brezilya’ya kaçtı. Farklı isimler kullanarak Sao Paulo civarında küçük çiftlik işleri yaptı. Nazi sempatizanı Alman-Brezilyalı ailelerin desteğiyle saklanabildi. 1979’da Bertioga yakınlarındaki bir plajda boğuldu.