Fransa’da dört kentte sokağa çıkma yasağı ilan edildi

Fransa’da hayat pahalılığı ve lise öğrencilerinin eğitim koşullarına karşı düzenlenen protestolarda şiddet olaylarının yaşanmasının ardından, Paris, Lyon, Nice ve Lille’de sokağa çıkma yasakları ilan edildi.

Başbakan Sébastien Lecornu’nun valilerden yeni ayaklanma ve yağma olaylarını önlemek amacıyla “kısmi ve son derece yerel” sokağa çıkma yasakları uygulamalarını istemesinin ardından ilk kararlar 19 Ekim Pazartesi akşamı açıklandı.

Başkent Paris’te Cumhuriyet Meydanı (Place de la République) ve Les Halles çevresindeki sokaklarda saat 22.00 ile 06.00 arasında sokağa çıkma yasağı uygulanacak. Bazı kentlerde yalnızca 18 yaşından küçükleri kapsayan yasak, Paris’te tüm yaş grupları için geçerli olacak.

Lyon’da ise Rhône Valiliği, cumartesi günü şiddet olaylarından ağır biçimde etkilenen Presqu’île bölgesinin bir kısmında saat 21.00 ile 06.00 arasında sokağa çıkma yasağı ilan etti. Uygulamanın salı gecesi de sürdürülüp sürdürülmeyeceği henüz bilinmiyor.

Nice kent merkezinde de Alpes-Maritimes Valiliği tarafından 18 yaşından küçükler için saat 21.00’den itibaren geçerli olacak bir sokağa çıkma yasağı getirildi. Kararı Éric Ciotti, X hesabından duyurdu.

Ülkenin kuzeyindeki Lille, Wattignies, Douai ve Denain kentlerinin belirli bölgelerinde de yalnızca çocukları ve gençleri kapsayan sokağa çıkma yasakları uygulanacak. Yerel belediye başkanlarının onayıyla alınan karar doğrultusunda yasaklar, pazartesi akşamından itibaren iki gece boyunca saat 20.00 ile 06.00 arasında geçerli olacak.

Hafta sonu ülke genelinde 2 bin 330’dan fazla kişi gözaltına alınırken, İçişleri Bakanı Laurent Nuñez bazı büyük kentlerde kontrolün kaybedildiğini kabul etmişti.

Macron üzerindeki siyasi baskı artıyor

2027’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde protestolar, Macron üzerindeki siyasi baskıyı da artırdı. Parlamento, üç siyasi blok arasındaki derin bölünme nedeniyle tıkanmış durumda. Aşırı sağcı Ulusal Birlik’in lideri Marine Le Pen ve Boyun Eğmeyen Fransa’nın lideri Jean-Luc Mélenchon, seçim tartışmalarının öne çıkan isimleri arasında yer alıyor.

Macron’un protestoların ardından yaptığı açıklama, hem muhalefetten hem de eski müttefiklerinden eleştiri aldı. Muhalefet, hükümetin güvenliği sağlayamamasına ve toplumsal taleplere somut yanıt verememesine tepki gösterdi. Eski başbakan Édouard Philippe de düzenin yeniden sağlanması için somut kararlar alınması gerektiğini belirtti. Yaşananlar, hükümetin hem ekonomik taleplere hem de güvenlik krizine yanıt verme baskısını artırıyor.

Fransa’daki eylemlerde 3 bin mağaza zarar gördü: Tahribatın faturasını kim ödeyecek?

Fransa’da hafta sonu yaşanan olaylarda zarar gören mağaza sayısı en az 3 bine ulaştı.

Bu sayı, bir gün önce açıklananın iki katı. Hasarın büyük bölümünü karşılaması beklenen sigorta şirketleri ise toplam maliyete ilişkin henüz bir tahmin yapamıyor.

Fransa Sigortacılar Federasyonu France Assureurs, Euronews’e yaptığı açıklamada üyelerinin “zarar gören sigortalılara destek olmak için tüm imkânlarıyla seferber olduğunu” bildirdi. Federasyon, ilk hasar tahminini ya da şimdiye kadar kaç başvuru yapıldığını paylaşamadı.

Federasyonun kriz ekibi, “son derece şiddetli olaylar” olarak nitelendirdiği gelişmelerin ardından ülke genelindeki kamu kurumlarıyla birlikte çalışıyor.

Hasar artarken Fransız piyasaları geride kaldı

FCD perakende federasyonuna da başkanlık eden Carrefour Üst Yöneticisi Alexandre Bompard, pazar günü yaklaşık 1500 mağazanın etkilendiğini tahmin etmiş ve sektörün kaybını yüz milyonlarca euro olarak hesaplamıştı.

Pazartesi günü hükümetin açıkladığı sayı 3 bine çıktı. Carrefour, 20’si yağmalanan toplam 50 mağazasının zarar gördüğünü bildirdi.

Finans piyasaları da pazartesi günü baskı altındaydı. Fransa’nın CAC 40 endeksi günü yüzde 1,1 düşüşle tamamladı. Euro STOXX 600 endeksindeki düşüş ise yüzde 0,9 oldu.

Carrefour hisseleri yüzde 2,2, lüks tüketim grubu LVMH hisseleri yüzde 1,8 değer kaybetti. Hafta sonu Marsilya’da girilen mağazalar arasında bir Louis Vuitton butiği de vardı.

Sigorta şirketlerinin hisseleri de geriledi. Paris’te AXA yüzde 1,3, reasürans şirketi SCOR yüzde 0,9 değer kaybetti. Milano’da Generali yüzde 2,3, Unipol yüzde 3,2 düştü.

Fransız devlet tahvillerinde de satış baskısı görüldü. Ülkenin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık sekiz baz puan artarak yüzde 4,94’e yükseldi. Almanya’nın aynı vadeli tahvil faizi ise dört baz puandan az arttı. Böylece iki ülkenin borçlanma maliyetleri arasındaki fark yaklaşık 148 baz puana çıktı.

2023 olaylarının maliyeti ne olmuştu?

Fransa’da Haziran ve Temmuz 2023’te yaşanan olaylar, bu hafta sonunun maliyetine ilişkin bir karşılaştırma sunuyor.

France Assureurs’ün Euronews’e verdiği bilgiye göre, o dönemde sigorta kapsamındaki zarar 793 milyon euroya ulaşmıştı.

Şirketler yaklaşık 17 bin hasar başvurusuyla ilgilenmiş, başvuru başına ortalama zarar yaklaşık 46 bin 600 euro olmuştu.

Toplam tutarın yaklaşık üçte ikisini oluşturan 523 milyon euro, mağazalar ve işyerlerindeki zarardan kaynaklandı.

Belediye binaları, okulları ve otobüsleri saldırıya uğrayan yerel yönetimlerin zararı yaklaşık 200 milyon euroyla toplamın dörtte birine yaklaştı. Araçlar ise hasarın yüzde 7’sini oluşturdu.

Bu rakamlar bile yıkımın tamamını göstermiyordu. Fransa Senatosu tarafından daha sonra yürütülen araştırmada maddi hasar yaklaşık 1 milyar euro olarak hesaplandı. Bazı zararlar sigortaya hiç bildirilmemiş, bazıları ise poliçeler kapsamında yalnızca kısmen karşılanmıştı.

Karşılaştırma, bu kez etkilenen mağaza sayısının daha yüksek görünmesi nedeniyle önem taşıyor. CCI France, 2023 olaylarında yaklaşık 2 bin 500 işletmenin tahrip edildiğini saymıştı. Hükümetin bu hafta sonu için açıkladığı sayı şimdiden bunu aştı.

Yeni sigorta sistemi henüz yürürlükte değil

Fransa, 2023’te ortaya çıkan sigorta sorunlarını gidermek amacıyla 2026 bütçe yasasında yeni bir düzenleme yaptı.

Düzenleme, belirli mal sigortası poliçelerinde toplumsal olaylardan kaynaklanan hasar teminatını zorunlu kılıyor ve büyük zararları karşılamalarında sigorta şirketlerine yardımcı olacak ulusal bir fon oluşturuyor.

Sigorta şirketleri, ilgili poliçe primlerinin yüzde 1,5’ine kadar katkı sağlayarak fonu finanse edecek. Devlet de yılda 4 milyar euroya kadar garanti verecek.

Ancak sistem henüz yürürlüğe girmedi. Bunun için Avrupa Komisyonunun onayı ve hükümetin uygulama kararnamesi gerekiyor.

Dolayısıyla hafta sonu zarar gören işletmelere yapılacak ödemeler, mevcut sigorta sözleşmelerine bağlı olacak.

Hasar karşılanabilir, peki ya kaybedilen satışlar?

France Assureurs’e göre Fransa’da mağaza ve binalara yönelik poliçelerin çoğu, toplumsal olaylar ve ayaklanmalardan doğan zararı kapsıyor. Bu teminat genellikle yangın, hırsızlık, vandalizm ve kırılan vitrinlerin onarımını karşılıyor.

Zarar gören bir mağazanın sonraki günlerde ihtiyaç duyduğu koruyucu levhalar ve güvenlik görevlilerinin masrafları da çoğu zaman kapsamda yer alıyor.

İşletmelerin karşılanmayan kayıplarla karşılaşabileceği alan ise kapalı kaldıkları sürede yapamadıkları ticaret. Tamamen veya kısmen kapanma nedeniyle ödeme alınabilmesi, isteğe bağlı iş durması teminatına bağlı.

Bu teminat, kaybedilen satışların tamamını değil, brüt kâr kaybını karşılıyor. Genellikle de mağazanın kapanmasına poliçe kapsamındaki fiziksel bir hasarın yol açmış olması gerekiyor.

Bazı sözleşmeler, işyerinde doğrudan hasar oluşmasa bile ödeme yapılmasına izin veriyor. Federasyona göre bu, yalnızca “poliçede açıkça belirtilen koşullarda” geçerli.

Sigortalıların hasarı bildirmek için genellikle beş günü bulunuyor. Bazı teminat türlerinden yararlanmak için polise şikâyette bulunulması da şart.

Devletin üstleneceği maliyet

Başbakan Sebastien Lecornu, pazartesi günü yaptığı açıklamada, olaylardan etkilenen işletmelerin salı gününden itibaren çalışanları için devlet destekli kısa çalışma uygulamasından yararlanabileceğini söyledi.

Lecornu, yerel yetkililerden belirli bölgelerde sokağa çıkma yasakları uygulamalarını da istedi ve “gerekirse” olağanüstü hâl ilan edilebileceğini belirtti.

Gözaltına alınanların sayısı 2 bin 400’ü aşarken Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İçişleri Bakanı Laurent Nunez’in istifasını kabul etmedi.

Sağlanacak her destek, bu yıl gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5,4’ü kadar açık vermesi beklenen bütçeye yeni bir yük getirecek. Kamu borcu ise ekonominin yüzde 119’una ulaşmış durumda.

Olayların nihai maliyeti henüz bilinmiyor. Ancak ekonomik etkisinin saldırıya uğrayan mağazalarla sınırlı kalmayacağı görülüyor.

Macron, İçişleri Bakanı’nın istifasını reddetti

Öte yandan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İçişleri Bakanı Laurent Nuñez’in pazar günü sunduğu istifayı kabul etmedi.

Élysée Sarayı’ndan pazartesi günü yapılan açıklamada, kararın mevcut koşullarda güvenlik güçlerinin yönetiminde sürekliliğin sağlanması gerekliliği nedeniyle alındığı belirtildi.

Macron’un ayrıca Nuñez’den, şiddet olaylarına yol açan planlama ve istihbarat eksikliklerinin tüm yönleriyle ortaya çıkarılması için gerekli önlemleri almasını istediği bildirildi.

Cumhurbaşkanı, şiddet olaylarını sona erdirmek amacıyla sahada en kısa sürede yeni polis taktiklerinin uygulanması talimatını da verdi.

İçişleri Bakanı: ‘Kontrolü kaybetmediğimizi söyleyemeyiz’

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, pazartesi sabahı France Inter radyosuna yaptığı açıklamada, güvenlik güçlerinin bazı büyük kentlerde kontrolü kaybettiğini kabul etmişti.

Nuñez, “Bazı büyük kentlerde yüzlerce iş yeri yağmalanırken esnafın karşısına geçip kontrolü kaybetmediğimizi söyleyemezsiniz,” demişti.

Bakan, yağma ve tahrip olaylarına karışan kişilerin eylemlerini engellemek amacıyla pazartesi akşamından itibaren bir dizi yeni önlemin yürürlüğe konacağını da açıkladı.

Başbakan Lecornu ile birlikte düzenlediği basın toplantısında konuşan Nuñez, özellikle gelecek hafta sonunda sahadaki polis ve jandarma personelinin sayısının daha da artırılacağını söyledi.

Hafta sonu 2 bin 330’dan fazla kişi gözaltına alındı

Fransa’da cumartesi günü hayat pahalılığındaki artışa ve lise öğrencilerinin eğitim koşullarına karşı düzenlenen gösteriler sırasında şiddet olayları patlak verdi.

Pazar akşamı Paris, Lyon, Marsilya ve diğer kentlerde bazı gruplar sokaklardaki çöp konteynerlerini, bisikletleri ve çeşitli nesneleri ateşe verdi. Çok sayıda iş yeri yağmalandı.

Adalet Bakanı Gérald Darmanin, hafta sonu boyunca ülke genelinde 2 bin 330’dan fazla kişinin gözaltına alındığını açıkladı.

Darmanin, gözaltına alınanların yüzde 70’inin yetişkin olduğunu belirtti.