Bergamalı İsmail Araç’ın Ölümüyle Unesco’nun Yaşayan İnsan Hazinesi Unvanı Sahipsiz Kaldı

Parşömen sanatının <a href="https://turkiyegorus.com/mitten-paylasilan-belge-humeyninin-turkiyedeki-surgunune-isik-tutuyor/" title="MİT'ten paylaşılan belge Humeyni'nin Türkiye'deki sürgününe ışık tutuyor”>Türkiye'deki son temsilcilerinden İsmail Araç, 90 yaşında hayata gözlerini yumdu. Solunum yetmezliği nedeniyle hayatını kaybeden Araç, yaşlılığa bağlı sağlık sorunlarıyla uzun süredir mücadele ediyordu. Ünlü sanatçının vefatı, ailesi, yakınları ve kültür-sanat camiasında derin bir üzüntü yarattı. Bergama Yeni Cami’de düzenlenen törenin ardından cenazesi Bergama Mezarlığı’na defnedildi.

Unesco Tarafından Tanınan Bir Değer

İsmail Araç, geleneksel Türk el sanatları alanında yaptığı çalışmalarla ulusal ve Uluslararası platformlarda büyük bir ilgi odağıydı. 2017 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ‘Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı’ ilan edilen Araç, 2021’de UNESCO tarafından ‘Yaşayan İnsan Hazinesi’ unvanına layık görüldü. Bu unvan, parşömen üretiminin nesiller boyu süren mirasını günümüze taşıyan Araç’ın önemini bir kez daha gözler önüne serdi.

Geleneksel Parşömen Sanatının Son Büyük Ustası

1933 yılında Bergama’da doğan Araç, 1953’te Tabakçılar Köprüsü altında başladığı dericilik mesleğini, tam 71 yıl boyunca büyük bir tutku ve özveriyle sürdürdü. Bergama Krallığı döneminde geliştirilen parşömen üretimini, kimyasal kullanmadan ve geleneksel yöntemlerle yapan Araç, dünya çapında bu alandaki son ustalardan biri olarak kabul ediliyordu. Oğlak ve keçi derilerini özel işlemlerden geçirerek kullanıma hazır hale getiren sanatçı, bu ağır ve fiziksel olarak zorlayıcı mesleği tek başına üstlendi.

Parşömen Üretiminde “Kavaleto” Kullanımı

Araç’ın sanatı, geleneksel “kavaleto” adı verilen bıçaklarla yaptığı işçilikle de dikkat çekiyordu. Bu yöntem, yerli ve yabancı birçok araştırmacının ilgisini çekti ve Araç’ı akademik çalışmaların merkezine yerleştirdi. Araç’ın eserleri, sadece Bergama’nın değil tüm Türkiye'nin kültürel mirasında özel bir yer edindi.

Gelecek Nesillere Bırakılan Miras

İsmail Araç, parşömen sanatının unutulmasını engellemek adına bilgi ve tecrübelerini yeni jenerasyonlara aktarmayı hedefledi. Son yıllarında, Demet Sağlam Tokbay ve Nesrin Ermiş Pavlis’i yetiştirerek bu sanatın yaşatılmasına katkı sundu. Düzenlenen ‘peştemal kuşatma’ töreniyle çıraklarına ustalık icazeti veren Araç, mesleğini güvendiği ellerde bırakmış olmanın huzurunu yaşamıştı.

İsmail Araç’ın Ardından Beklentiler

Parşömen ustası İsmail Araç’ın vefatı, bu kadim sanatın geleceği ile ilgili soru işaretlerini de beraberinde getirdi. Araç’ın yetiştirdiği çırakların bu mirasın sürdürülebilirliği konusunda nasıl bir rol alacağı merak konusu. Parşömen sanatının, bu yeni ustalarla birlikte modern çağın zorluklarına nasıl adapte olacağı ise önümüzdeki dönemlerde dikkatle izlenecek.

Kaynak: www.milliyet.com.tr