Avrupa’da rahat yaşamak için ne kadar kazanmak gerekiyor?

Avrupa’da rahat yaşamak için ne kadar gelire ihtiyaç var? Bu soruya yanıt vermek kolay değil.

Öncelikle “rahat yaşamak” kişiden kişiye değişiyor. Fiyatlar hem ülkeler arasında hem de aynı ülkenin farklı bölgelerinde büyük farklılık gösteriyor. Hanelerde yaşayan kişi sayısı da değişiyor. Üstelik gelir verileri, birikimleri veya ev sahipliğini hesaba katmıyor.

Yine de bazı gelir göstergeleri, rahat bir yaşam için ne kadar paraya ihtiyaç duyulabileceğine ilişkin fikir verebilir. Bunlardan biri eşdeğerleştirilmiş kullanılabilir gelir.

Bu gösterge hesaplanırken hanedeki herkesin ücret, yatırım ve sosyal yardımlardan elde ettiği gelirler ile hanenin diğer parasal gelirleri toplanıyor. Vergiler ve sosyal güvenlik katkı payları bu tutardan düşülüyor.

Kalan miktar, hane üyelerinin yaşlarına göre belirlenen eşdeğer yetişkin sayısına bölünüyor. Dolayısıyla ortaya çıkan rakam, kişinin doğrudan eline geçen gelir anlamına gelmiyor.

Orta gelir grubunun sınırları

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), eşdeğerleştirilmiş kullanılabilir geliri ülke medyanının yüzde 75’i ile yüzde 200’ü arasında olan haneleri orta gelir grubunda tanımlıyor.

OECD bu aralığı üçe ayırıyor: Medyan gelirin yüzde 75 ila 100’ü “alt orta”, yüzde 100 ila 150’si “orta”, yüzde 150 ila 200’ü ise “üst orta” gelir grubu.

Bir hanenin rahat yaşayabilmesi için ülke medyanının ne kadar üzerinde gelire sahip olması gerektiğine ilişkin kabul görmüş bir eşik bulunmuyor.

OECD kıdemli ekonomisti Sebastian Königs, Euronews Business’a, “Elimizde yalnızca gelir bilgisi varsa medyan gelirin yüzde 150’sinin üzerinde kazanan hanelerin çoğunun nispeten rahat yaşayabilecek yeterli gelire sahip olduğu varsayılabilir,” dedi.

Ancak başka araştırmacılar, medyanın yüzde 150’sinin üzerinde gelirin de mali güvenceyi mutlaka sağlamadığını vurguluyor.

Euronews Business, üst orta gelir grubunun başlangıcına ulaşmak için gereken net hane gelirini göstermek amacıyla üç farklı hane tipi için medyan gelirin yüzde 150’sini hesapladı.

AB’de 2025 yılı için yıllık medyan eşdeğerleştirilmiş kullanılabilir gelir 22 bin 939 euro (1.268.526,7 TL), aylık ise 1.912 euro (105.733,6 TL). Yalnız yaşayan bir yetişkinin medyanın yüzde 150’sine ulaşması için ayda 2 bin 867 euro (158.545,1 TL) gelire ihtiyacı var.

İncelenen 34 Avrupa ülkesinde bu tutar, Kuzey Makedonya’da aylık 603 euro (33.345,9 TL) ile İsviçre’de 6 bin 491 euro (358.952,3 TL) arasında değişiyor. AB ülkelerinde ise en düşük tutar Romanya’da 1.023 euro (56.571,9 TL), en yüksek tutar Lüksemburg’da 6 bin 256 euro (345.956,8 TL).

Norveç’te 5 bin 240 euro (289.772 TL), Avusturya’da 4 bin 568 euro (252.610,4 TL), Danimarka’da 4 bin 524 euro (250.177,2 TL), İrlanda’da 4 bin 392 euro (242.877,6 TL) ve Hollanda’da 4 bin 308 euro (238.232,4 TL) ile eşik aylık 4 bin euronun (221.200 TL) üzerinde.

AB’nin en büyük dört ekonomisi arasında en yüksek tutar 3 bin 611 euro (199.688,3 TL) ile Almanya’da. Fransa 3 bin 307 euro (182.877,1 TL) ile AB genelindeki rakamın yaklaşık yüzde 15 üzerinde. İtalya 2 bin 758 euro (152.517,4 TL) ile AB rakamının biraz altında kalırken dört ülke arasında en düşük tutar 2 bin 546 euro (140.793,8 TL) ile İspanya’da.

Aradaki fark büyük: Almanya’da yalnız yaşayan bir yetişkinin bu eşiğe ulaşması için İspanya’dakine göre ayda 1.065 euro (58.894,5 TL) daha fazla gelire ihtiyacı var.

Arnavutluk’ta 723 euro (39.981,9 TL), Türkiye’de 755 euro (41.751,5 TL), Karadağ’da 825 euro (45.622,5 TL) ve Sırbistan’da 975 euro (53.917,5 TL) ile eşik aylık 1.000 euronun (55.300 TL) altında. Kuzey Makedonya’yla birlikte bu beş ülkenin tamamı AB üyeliğine aday.

Portekiz (1.808 euro; 99.982,4 TL), Polonya (1.799 euro; 99.484,7 TL), Yunanistan (1.463 euro; 80.903,9 TL), Bulgaristan (1.108 euro; 61.272,4 TL) ve Macaristan’ın (1.099 euro; 60.774,7 TL) da aralarında bulunduğu 11 AB ülkesinde tutar ayda 1.000 euro (55.300 TL) ile 1.900 euro (105.070 TL) arasında.

Bir çiftin iki kat gelire mi ihtiyacı var?

Çocuksuz bir çiftin, yalnız yaşayan bir yetişkinin iki katı gelire ihtiyacı olduğu varsayılmıyor. Kira ve enerji gibi giderleri paylaştıkları için Eurostat, ihtiyaç duydukları geliri tek bir yetişkinin 1,5 katı olarak hesaplıyor.

Buna göre AB’de çocuksuz bir çiftin söz konusu eşiğe ulaşması için aylık net hane gelirinin 4 bin 301 euro (237.845,3 TL) olması gerekiyor. Yaşları 14’ün altında iki çocuğu olan bir çift için tutar 6 bin 21 euroya (332.961,3 TL) çıkıyor.

Her ülkedeki rakamlar çiftler için 1,5, iki çocuklu aileler için 2,1 ile çarpıldığından ülkelerin sıralaması değişmiyor.

Grafikteki düğmeler, her ülkede üç hane tipi için hesaplanan tutarları gösteriyor.

Satın alma gücü hesaba katılınca ne değişiyor?

Euro cinsinden rakamlar ülkeler arasındaki fiyat farklarını yansıtmıyor. Bu farkları gidermek için kullanılan yapay bir hesap birimi olan satın alma gücü standardı (PPS), karşılaştırma için daha uygun bir temel sunuyor.

Satın alma gücü hesaba katıldığında ülkeler arasındaki fark azalıyor, ancak yine de büyük kalıyor. AB’de yalnız yaşayan bir yetişkin için eşik aylık 2 bin 830 PPS. Bu tutar Arnavutluk’ta 1.031 PPS, Lüksemburg’da 4 bin 709 PPS. En yüksek ve en düşük tutar arasındaki fark euro cinsinden 10,8 katken PPS cinsinden yaklaşık 4,6 kata iniyor.

AB içinde en düşük eşik 1.495 PPS ile Macaristan’da. Lüksemburg’daki tutar Macaristan’dakinin euro cinsinden yaklaşık altı katı, PPS cinsinden ise üç katından biraz fazla.

Aynı gelir düzeyi, farklı yaşam koşulları

Bu farklar, rahat yaşamanın her ülkede aynı anlama gelmediğini gösteriyor. PPS verileri, nispeten rahat sayılabilecek bir gelirin her ülkede neler satın alabildiğine ışık tutuyor.

Leiden Üniversitesi’nden Prof. Koen Caminada, Euronews Business’a, “Gelir dağılımında aynı göreli konumda olmak, ülkeden ülkeye çok farklı yaşam standartları sağlayabilir. Bir ülkede medyan gelirin yüzde 150’sine sahip olmak, başka bir ülkede aynı oranda gelire sahip olmakla aynı satın alma gücü anlamına gelmez,” dedi.

Ülke içindeki bölgesel farklar

Caminada, “Satın alma gücüne göre düzeltilmiş rakamlar karşılaştırmayı iyileştirir. Ancak ülke ortalamaları, özellikle konut maliyetlerindeki bölgesel farkları yine de gizler,” diye ekledi.

Königs de birçok OECD ülkesinde hem gelir düzeylerinin hem de yaşam maliyetlerinin bölgeden bölgeye önemli ölçüde değiştiğine dikkat çekti.

Gelir tek başına yeterli değil, birikimler de önemli

Königs’e göre gelir, tablonun yalnızca bir bölümünü gösteriyor. Özellikle ev sahibi olabilme imkânına ilişkin servet eşitsizliği, birçok OECD ülkesinde önemli bir sorun.

Königs, “Bazı insanlar ev sahibi oldukları ve belki de fiyatların daha düşük olduğu bir yerde yaşadıkları için düşük gelirle de rahatça geçinebilir,” dedi.

Caminada da birikimlerin önemine işaret etti. Kullanabileceği birikimleri bulunan mütevazı gelirli bir hane, beklenmedik bir faturayla veya iş kaybıyla; birikimi olmayan ve büyük borçları bulunan daha yüksek gelirli bir haneden daha kolay başa çıkabilir.

Rahat yaşamak ne demek?

Caminada’ya göre “rahat yaşamak”, faturaları ödeyebilmekten fazlasını ifade etmeli:

“Bir hane yeterli barınma, gıda, enerji ve ulaşımı karşılayabilmeli; sosyal yaşama katılabilmeli, boş zamanlarını değerlendirebilmeli ve kenara para koyabilmeli. En önemlisi, beklenmedik bir harcama veya geçici gelir kaybı karşısında hemen mali sıkıntıya düşmemeli.”

Caminada, ülke medyanının yüzde 150’sinin de yüzde 200’ünün de rahat yaşam için kabul görmüş bir eşik olmadığını vurguladı. OECD’nin orta gelir sınıflandırmasının, bir hanenin bütçesinin yeterli olup olmadığını değil, gelir dağılımındaki göreli yerini gösterdiğini belirtti.

Alman Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü’nden (DIW Berlin) Dr. Markus M. Grabka da medyanın yüzde 150’sinin üzerinde gelire sahip olmanın tek başına mali güvence sağlamayacağını söyledi.

Grabka, Euronews Business’a, “Medyan kazancın yüzde 150’sini aşan bir gelir, ancak belirli düzeyde kişisel servetle birleştiğinde mali güvence sağlar,” dedi.