Savaş İran ekonomisine yük bindiriyor: “İşsiz kalanların sayısı 1 milyonu geçti”
İran’da savaşla birlikte milyonlarca kişi daha işsizlikle karşı karşıya. Diğer yandan abluka nedeniyle satılamayan petroller emekliye ayrılmış depolara gönderiliyor.
ABD-İsrail’in 28 Şubat’taki saldırılarıyla başlayan savaş, halihazırda zor durumdaki İran ekonomisine daha da yük bindirdi.
CNN’in haberine göre petrol rafinerisi çalışanlarından tekstil işçilerine, kamyon şoförlerinden uçuş görevlilerine kadar pek çok sektörde iş kayıpları yaşanıyor.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’na (UNDP) göre, çatışma nedeniyle 4,1 milyona yakın kişi yoksulluğa sürüklenebilir.
Savaşta düzenlenen saldırılarda 23 binden fazla fabrika ve şirketin binalarının zarar gördüğü ya da oluşan hasar nedeniyle faaliyetlerinin aksadığı belirtiliyor.
İran Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Gülam Hüseyin Muhammedi, bunun sonucunda 1 milyon kişinin işini kaybettiğini söylüyor. İranlı medya kuruluşu Etemad Online’ın tahminlerine göre, bu durumun dolaylı etkileri nedeniyle ek olarak 1 milyon kişi daha işsiz kaldı.
Amerikan düşünce kuruluşu Quincy Institute’tan Hadi Kahalzadeh, savaşın İran’ın halihazırda kırılgan ekonomisini sarsarak işlerin yüzde 50’sini riske attığını, nüfusun yüzde 5’ini daha da yoksullaştırdığını söylüyor:
Birçok şirket savaş, enflasyon, resesyon ve talepteki çöküşün yarattığı baskıyla faaliyetlerini askıya aldı.
Geçen ay İsrail’in dev petrokimya tesislerine düzenlediği hava saldırıları, binlerce işçinin ücretsiz izne ayrılmasına neden oldu.
İran ağır sanayisinde meydana gelen büyük hasarın etkileri ekonominin diğer alanlarına da yayıldı. Azerbaycan sınırına yakın bir bölgedeki treyler üreticisi Maral Sanat, çelik sıkıntısı nedeniyle 1500 kişiyi, İran’ın en büyük tekstil firmalarından biri olan Borujerd ise 700 kişiyi işten çıkardı.
ABD ve İran arasındaki anlaşmazlık nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda enerji piyasasını alt üst eden kriz de her geçen gün derinleşiyor.
Tahran, Washington yönetimi ablukayı kaldırmadan müzakerelere yanaşmayacağını söylüyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, pazartesi gecesi X’ten yaptığı paylaşımda, ablukaya tekrar tepki göstererek “Bu, açık denizde korsanlık ve silahlı soygunun yasallaştırılmasıdır” ifadelerini kullandı.
Diğer yandan İran’ın, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için nükleer programına yönelik müzakerelerin sonraki aşamaya bırakılmasını teklif ettiği savunulmuştu. Ancak CNN’in aktardığına göre ABD Başkanı Donald Trump teklife sıcak bakmıyor.
Wall Street Journal, ABD’nin 14 Nisan’da uygulamaya başladığı abluka nedeniyle İran yönetiminin, satamadığı petrolü emekliye ayrılmış depolara gönderdiğini yazıyor.
Abluka nedeniyle İran’ın ham petrol sevkiyatları 14-23 Nisan’da günlük ortalama 2 milyon varilden 567 bin varile düştü.
KAYNAKLAR: Independent Türkçe, CNN, Wall Street Journal, Tesnim
Derleyen: Yasin Sofuoğlu
