Çinli ajanların ABD’de kurduğu iddia edilen ‘gizli karakol’ nasıl ortaya çıktı?
Manhattan’ın Chinatown bölgesinin kalbinde, bir ramen dükkânının üzerinde yer alan cam panelli ofis binası, Çin restoranları, marketler ve apartmanlarla dolu işlek bir sokakta pek de dikkat çekmiyordu.
2022’de, Çinli bir topluluğun 64 yaşındaki başkanı Lu Jianwang, katlardan birinde bir ofis açtı ve avukatlarına göre burada gurbetçilerin ehliyetlerini yenilemelerine yardımcı olmayı planlıyordu. Bir toplantı odasında masa tenisi oynamak da gayet sıradan bir plandı.
Ancak Federal Soruşturma Bürosu’nun (FBI) bu mekâna baskın düzenlemesi uzun sürmedi ve Lu, bu soruşturmada, Çin hükümetinden talimat alarak ABD’de bilinen ilk denizaşırı polis karakolunu kurmakla suçlandı.
Bu hafta Lu Çin adına yetkisiz yabancı ajan olarak hareket etmekten suçlu bulundu. Hem de California’da bir siyasetçinin benzer suçlamaları kabul etmesinden sadece günler sonra…
Los Angeles’ın Arcadia Belediye Başkanı Eileen Wang, Çin hükümetinin talebi üzerine Çin kökenli Amerikalı topluluğu hedef alan bir internet sitesinde propaganda yayımladığını kabul etti.
İki mahkûmiyet kararı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile nadir bir görüşme için Pekin’e gittiği ve tarafların casusluk gibi konulardan kaçınarak ticarete odaklandığı haftaya denk geldi.
Ancak uzmanlar, ABD’deki bu iki davanın, Çin Halk Cumhuriyeti’nin son on yılda küresel ölçekte etkisini artırma çabalarının bir parçasını ortaya koyduğunu belirtiyor. Bu çabalar, hem projeleri ve sektörleri yurtdışında finanse ederek kullanılan “yumuşak güç” hem de daha gizli yöntemler aracılığıyla yürütülüyor.
ABD’de 2000’den bu yana Çin casusluk vakalarını takip eden Center for Strategic and International Studies’te yardımcı direktör Lauryn Williams, “Bu, muhalifleri bastırma ve Çin hakkında net bir anlatı oluşturma yönündeki aynı stratejik yaklaşımın parçası ve bunu daha cesur yollarla yaptıklarını görüyoruz” dedi.
Mahjong, masa tenisi ve denizaşırı ‘polis karakolları’
Lu, yasa dışı polis karakoluyla bağlantılı suçlamalar nedeniyle 30 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilir.
Çin, dünya genelinde bu tür karakollar kurmakla suçlanıyor. Hatta 53 ülkede en az 100 tanesinin bulunduğu da iddia ediliyor. Sadece geçen hafta, İngiltere’de bir göçmenlik memuru “gizli polislik” kapsamında Çin istihbaratı için çalıştığı gerekçesiyle suçlu bulundu.
Çin hükümeti zaman zaman bu karakolların varlığını reddetti ya da bunları gönüllülerin Çinli vatandaşlara idari hizmetlerde yardımcı olduğu yerler olarak tanımladı.
Çin Kamu Güvenliği Bakanlığı 2023’te, “Bunlar kesinlikle sözde polis karakolları ya da polis hizmet merkezleri değildir” dedi. BBC, yorum almak için ABD’deki Çin Büyükelçiliği ile iletişime geçti.
Londra’da “gizli Çin polis karakolları” üzerine yürütülen bir polis soruşturması, “herhangi bir suç faaliyeti” bulunmadığı sonucuna vardı.
Çinli bir topluluk grubu olan American Changle Association’ın 64 yaşındaki başkanı Lu, yalnızca insanların ehliyetlerini yenilemelerine yardımcı olmaya ve mahjong ile masa tenisi gibi sosyal etkinlikleri kolaylaştırmaya çalıştığını savundu.
Avukatı John Carman, Courthouse News’e göre, “Bu casusluk değil, ehliyet yenileme işi” diye savundu.
Ancak savcılar, Lu’nun ofis binasını, Çin’i eleştirenleri izlemek gibi daha karanlık amaçlarla kullandığını ileri sürüyor.
Savcılara göre bir olayda Çinli yetkililer, 2013’te ülkeden kaçan ve uzun süredir Çin’i eleştiren Xu Jie’nin ABD’de olduğunu “doğrulamak” için Lu’dan yardım istedi.
Lu’nun birlikte yargılandığı sanık Chen Jinping, merkezin kurulmasına yardım ettiği için yetkisiz yabancı ajan olarak hareket etmek suçunu daha önce kabul etmişti.
Bir casusluk ‘toplu işletmesi’
Georgetown Üniversitesi’nde profesör olan ve 34 yıl CIA görevlisi olarak çalışan Douglas London’a göre, Çin’in muhalefeti bastırma girişimleri, yurtdışındaki geniş kapsamlı casusluk faaliyetinin sadece bir parçası; bu faaliyetler arasında bilgisayar korsanlığı, askeri ve teknoloji sırlarının ve diğer hassas bilgilerin çalınması da yer alıyor.
Asya Derneği Politika Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı Lyle Morris’a göre, Çin yıllardır “geniş bir bürokrasi ağı” aracılığıyla yurtdışında etki kurmaya çalışıyor.
Atlantic Council’in Global China Hub biriminde araştırmacı Claire Chu, Çin’in dünya genelinde muhalifleri izleme kampanyasının, “eleştirinin ülke istikrarını tehdit ettiği” inancına dayandığını söyledi.
Morris, Çin hükümetinin muhalefetin Batılı hükümetler tarafından Çin’in imajını zedelemek amacıyla aktif şekilde desteklendiğine inandığını belirtti.
Morris ayrıca, ülkenin muhalifleri susturmak için çeşitli taciz ve zorbalık yöntemleri kullandığını, bunlar arasında insanların cep telefonlarını takip etmek veya muhalifleri arkadaşları hakkında casusluk yapmaları için ikna etmek de bulunduğunu ekledi. Çin’de aileleri hâlâ yaşayan kişilerin hükümet baskısına daha açık olduğu için risk altında olabileceğini söyledi.
Çin hükümeti, bu hafta Çin yanlısı içerik yayımlamak için Çinli yetkililerden talimat aldığını kabul eden Arcadia Belediye Başkanı Wang’ı hedef aldı.
Savcılara göre Wang, Çin’in Sincan eyaletinde soykırım olmadığı ve “zorla çalıştırma diye bir şeyin bulunmadığı” yönünde bir makale yayımladı. Çin, kuzeybatıdaki Sincan özerk bölgesinde çoğunluğu Müslüman olan Uygur nüfusa yönelik muamelesi nedeniyle dünya genelinde artan eleştirilerle karşı karşıya; milyonlarca Uygur’un kamplarda tutulduğuna ve zorla çalıştırıldığına dair de kanıtlar bulunuyor. Çin, bunların yalnızca “yeniden eğitim” amaçlı olduğunu belirtiyor.
Casusluk uzmanlarına göre bu tür davalar, sayılarının fazla olması ve kanıtlanmalarının yıllar süren çalışma ile kaynak gerektirmesi nedeniyle ABD savcıları için zorluk oluşturuyor.
Madeline Halpert / BBC World
