‘Süper El Nino’ gerçekten geliyor mu?
Bu yılın sonlarına doğru “Süper” hatta “Godzilla” El Nino hava olayı ile karşılaşacağımız hakkında son günlerde artan sayıda haberlere rastlamış olabilirsiniz.
Tipik bir El Nino olayı genellikle küresel sıcaklıkları yükseltiyor, bazı bölgelere daha fazla tropikal fırtına ve diğer bölgelere daha kurak koşullar getiriyor.
Bu nedenle, özellikle güçlü bir El Nino’dan söz edilmesinin kaygıya yol açması anlaşılabilir.
Bununla birlikte, BBC’ye konuşan iklim bilimciler tahminler konusunda temkinli olmak gerektiğini söylüyor.
Gerekçeleri ise El Nino’nun ne kadar güçlü olabileceği ve dolayısıyla dünyanın iklim ve hava durumunun ne kadar etkilenebileceği konusundaki belirsizlik.
Avustralya’daki Melbourne Üniversitesi’nden atmosfer bilimcisi Dr. Kimberley Reid, “Godzilla El Nino” terimini “saçma” olarak nitelendiriyor.
Reid “Avustralya’da bu terimlerden gerçekten endişe duyan çiftçilerin hava durumu uzmanlarını aradıklarını duydum. Şiddetli bir kuraklığa gireceğimizi ve geçim kaynaklarının etkileneceğini düşünüyorlar” diyor ve ekliyor:
“Bu terimler, El Nino’nun etkilerini en ağır şekilde hisseden insanlara oldukça ağır gelebilir.”
El Nino nedir?
El Nino ve karşıtı La Nina, El Nino Güney Salınımı (ENSO) adı verilen doğal bir iklim olayının iki zıt hali.
Bunların mutlaka birbirinin yerine geçmesi gerekmiyor ve genellikle tropikal doğu ve Büyük Okyanus’un orta kesimlerindeki yüzey sıcaklıklarıyla tanımlanıyorlar.
El Nino yaşanırken bu sular daha sıcak, La Nina sırasında ise daha soğuk oluyor.
Bu olaylar genellikle iki ila yedi yılda bir meydana geliyor ve normalde dokuz ila 12 ay sürüyor, bazen daha uzun yaşandığı da olabiliyor.
La Nina, 2024’ün ortalarından beri büyük ölçüde vardı ama şimdi sona erdi.
Bu, Pasifik’teki koşulların artık “nötr” olduğu anlamına geliyor. Yani ne El Nino ne de La Nina.
Her olay aynı değil ve sonuçları bölgeler ve mevsimler arasında değişiyor. Bununla birlikte, bilim insanları bazı ortak etkiler gözlemliyor.
El Nino’nun en bariz etkileri genellikle alışılmadık derecede sıcak Büyük Okyanus sularına en yakın yerlerde görülüyor.
Avustralya, Endonezya ve Filipinler gibi batı Pasifik ülkeleri normalden daha kurak olma eğilimindeler.
Kuraklık ve orman yangınları burada büyük sorunlar olabilir.
Büyük Okyanus’un diğer tarafında, Peru ve Ekvador gibi Güney Amerika ülkelerinde ise çok daha yağışlı havalar görebilir ve bu da sellere yol açabilir.
Ancak El Nino’nun çok daha geniş kapsamlı etkileri de olabiliyor.
Hindistan’da daha zayıf bir muson mevsimi ve ABD’nin güneybatısında sel baskınlarına neden olan kış yağışlarıyla ilişkilendirilebiliyor.
Süper El Nino mu?
9 Nisan’da ABD İklim Tahmin Merkezi, Mayıs ve Temmuz arasında El Nino’nun ortaya çıkma ve en az 2026 yılının sonuna kadar devam etme ihtimalinin %61 olduğunu söyledi.
Ayrıca “çok güçlü” bir olayın gelişme ihtimalinin de dörtte bir olduğunu duyurdu.
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nden (ECMWF) Dr. Tim Stockdale, “Süper El Nino” teriminin kendisi için nispeten yeni olduğunu söylüyor.
Stockdale “Sanırım bununla 1997-98 veya 2015-16’da gördüğümüz gibi, Pasifik’in merkezinde anomalilerin 2°C’nin üzerine çıktığı çok büyük bir El Nino olayını kastediyorlar” diyor.
Stockdale’e göre, mevcut modeller orta şiddette bir El Nino’nun muhtemel olduğunu, bazıları ise güçlü bir olayın mümkün olduğunu gösteriyor.
Rüzgar gibi öngörülemeyen koşullara bağlı olarak çok çeşitli sonuçlar ortaya çıkabileceğini vurguluyor.
Melbourne Üniversitesi’nden Reid, El Nino’nun gücünün, mutlaka her yerde ortaya çıkan etkilere doğrudan yansımadığını söylüyor.
Büyük Okyanus’taki sıcak sulara yakın olan Amerika kıtası gibi yerlerin daha fazla etkilenebileceğini belirtiyor.
Ancak Avustralya, Asya ve Afrika gibi yerler için “Pasifik’in o bölgesinde normalin 0,5°C, 1°C veya 2°C üzerinde olması, orada El Nino olup olmamasından daha az önemli” diye ekliyor.
Reid, belirli bir bölgenin hava durumunu etkileyebilecek birden fazla faktöre bakmanın önemli olduğunu söylüyor.
“Sadece El Nino’ya odaklanarak, meselenin tamamını görmüyorsunuz. Kullanmayı sevdiğim benzetme, vücut kitle indeksi (BMI) ile ilgili.
“Bir vücut geliştiricisinin BMI’sine bakarsanız, çok düşük yağ yüzdesine sahip olsa bile muhtemelen obez olduğunu gösterir.”
Yakın tarihteki son uzun ve güçlü El Nino 2015-16’da görülmüştüGarantisi yok
2017’de erken tahminler ısınmaya yol açacak bir El Nino olayına işaret ediyordu ama daha sonra koşullar değişti ve bunun yerine bir La Nina gelişti.
Reid, bu tür “tahmin sapmalarının” çok nadir olduğunu ama “modellerin hepsi çok emin olsa bile bunun mutlaka gerçekleşeceği anlamına gelmediğini” söylüyor.
“Tarih bize Mart ve Nisan aylarındaki tahminlere, ne kadar kesin görünseler de, temkinli yaklaşmamız gerektiğini söylüyor” diye de ekliyor.
Mart-Mayıs döneminde El Nino olaylarını tahmin etmenin zorluğuna bir isim bile verilmiş.
Kuzey yarımkürede “ilkbahar tahmin edilebilirlik bariyeri” veya güney yarımkürede “sonbahar tahmin edilebilirlik bariyeri”.
Stockdale, ECMWF internet sitesinde erken tahminlerin “sıklıkla dikkat çektiğini” ancak belirli bir sonucu garanti etmediğini vurguluyor.
Reid, ” ‘Godzilla El Nino’ gibi ifadelerin ‘El Nino – yılın bu zamanında biraz belirsiz’ gibi ifadelerden çok daha fazla tıklama alacağını” ve tahminlere çok fazla önem vermeden önce Mayıs veya Haziran aylarına kadar beklemenin gerektiğini hatırlatıyor.
Catherine Heathwood – BBC Dünya Servisi
