Trump’tan İran anlaşması için Türkiye dahil 6 ülkeye İbrahim Anlaşmaları’nı imzalama şartı
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile anlaşmanın parçası olarak bölge ülkelerinin İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesi gerektiğini savundu.
Trump, Suudi Arabistan, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır ve Ürdün’ün İbrahim Anlaşmaları’nı imzalamasının zorunluluğunu vurguladı.
İbrahim Anlaşmaları Trump’ın ilk döneminde 15 Eylül 2020’de imzalandı. Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri bu anlaşmalar kapsamında İsrail ile ilişkilerini normalleştirmişti. Daha sonra Sudan, Fas ve Kazakistan da imzacılar arasına katıldı.
Trump 25 Mayıs’ta yaptığı paylaşımda, “Amerika Birleşik Devletleri’nin bu çok karmaşık bulmacayı bir araya getirmek için yaptığı tüm çalışmalardan sonra, bu ülkelerin hepsinin, en azından, eş zamanlı olarak İbrahim Anlaşmaları’nı imzalaması zorunlu olmalıdır” diye yazdı.
Trump, 24 Mayıs’ta bu ülkelerin liderleriyle İran’la savaşı sona erdirme çabaları hakkında görüştüğünü söyledi.
“Görüşülen ülkeler Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (zaten üye!), Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır, Ürdün ve Bahreyn (zaten üye!)” ifadelerini kullandı.
“Bir-iki ülkenin katılmamak için bir nedeni olabilir ve bu kabul edilecektir” diyen Trump, çoğu ülkenin İbrahim Anlaşmalarını imzalayarak, İran ile yapılacak anlaşmayı “çok daha tarihi bir olay haline getirmeye hazır, istekli ve yetenekli olmalıdır” diye devam etti.
Bölge ülkelerinin ilişkilerini İsrail ile normalleştirme amacı taşıyan İbrahim Anlaşmaları özellikle Gazze savaşı sonrası daha da belirsiz bir hal aldı.
Suudi Arabistan ve Katar gibi Körfez ülkeleri, bağımsız bir Filistin devleti kurulmadığı sürece İsrail ile ilişkilerini asla normalleştirmeyeceklerini savunuyor.
İran yönetimi ile ABD arasında Mayıs’ın son haftasında bir anlaşmanın yakın olduğuna ilişkin beklentiler dillendirildi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bir anlaşmanın 25 Mayıs Pazartesi günü sağlanabileceğini dahi söyledi.
Tahran da yürütülen görüşmelerde bazı ilerlemeler kaydedildiğini doğruladı ancak bir anlaşmanın hemen imzalanabilecek kadar yakın olmadığını açıkladı.
Türkiye-İsrail ilişkileri
Türkiye, İsrail devletini kurulduktan bir sene sonra 1949’ta tanıdı.
Türkiye ve İsrail, o tarihten bu yana inişli çıkışlı da olsa diplomatik ilişkilerini sürdürdüler ve özellikle 1990’lı yıllarda güvenlik konularında işbirliği anlaşmaları imzaladılar.
2010’da yaşanan Mavi Marmara olayından bu yana genellikle gergin bir süreç izleyen ikili ilişkiler, İsrail’in Hamas’ın 7 Ekim 2023’te gerçekleştirdiği saldırıya Gazze’ye askeri operasyon düzenleyerek yanıt vermesi sonrasında en düşük seviyesine geriledi.
Türkiye, büyükelçisini çekmesine karşın Kudüs Büyükelçiliği’ni kapatmadı.
Türkiye, İsrail’in Filistinlilere karşı askeri operasyonların durması, tam ateşkes anlaşmasının sağlanması ve başta Gazze olmak üzere sivillerin yaşam koşullarının iyileşmesine dönük adımların atılması durumunda İsrail ile ilişkilerin normalleşme sürecine girebileceğini kaydediyor.
